De Sorry-zegger
De Sorry-zegger is de fawner die veiligheid zoekt door voortdurend zijn excuses aan te bieden. “Sorry” wordt een standaardreflex, ook in situaties waar er objectief helemaal niets misging. Voor de Sorry-zegger is het een manier om spanning of boosheid voor te zijn en de ander gerust te stellen dat er geen kwaad in het spel is.
Dit patroon heeft vaak zijn wortels in een jeugd waarin het kind de schuld kreeg van spanningen of ruzies in het gezin. Zelfs als het niet echt zijn fout was, kreeg het te horen: “Kijk eens wat je gedaan hebt.” Om afwijzing of straf te vermijden, leerde het kind dat snel sorry zeggen de spanning kon doen zakken. De boodschap die het kind leerde, is: “Als ik de schuld op mij neem, blijft de ander kalm en blijf ik veilig en verbonden.”
In het volwassen leven is dit gedrag duidelijk zichtbaar. Een voorbeeld is een vrouw die in een winkel iemand per ongeluk aanraakt en meteen drie keer achter elkaar “sorry, sorry, sorry” zegt, terwijl de ander nauwelijks iets gemerkt heeft. Voor haar voelt dit nodig om te voorkomen dat de ander boos zou worden.
Een ander voorbeeld is een man die tijdens een gesprek zijn mening uitspreekt en er meteen achteraan zegt: “Sorry hoor, dat is misschien stom van mij.” Zelfs in kleine dingen zoals een vraag stellen voelt hij de drang om zich te verontschuldigen. Voor de omgeving lijkt hij bescheiden of vriendelijk, maar in werkelijkheid komt de sorry-reflex voort uit angst om afgewezen te worden.
Wat de Sorry-zegger kenmerkt, is een diep gevoel van schuld, vaak los van de feiten. Het zenuwstelsel reageert op het kleinste signaal van ongenoegen bij de ander alsof er gevaar dreigt. De reflex is dan om meteen de schuld op zich te nemen, zelfs preventief, nog voor de ander iets gezegd heeft.
De maatschappij kan dit gedrag waarderen, iemand die zich excuseert is beleefd en attent. Maar de keerzijde is dat de Sorry-zegger zichzelf steeds kleiner maakt. In plaats van zichzelf stevig neer te zetten, ondergraaft de Sorry-zegger onbewust zijn eigen waarde. Achter elk excuus schuilt dezelfde overtuiging: “Als ik de schuld neem, blijf ik verbonden.
De Sorry-zegger laat zien hoe fawning niet altijd groot of opvallend hoeft te zijn. Soms zit het in één klein woord dat eindeloos herhaald wordt, een woord dat veiligheid moet brengen, maar dat ondertussen de eigenwaarde steeds verder ondermijnt.